Brañas de Laíño

Deixovos unhas fermosas fotos das Brañas de Laíño

Santa María de Dodro

As terras que actualmente ocupa a parroquia de santa María de Dodro levan habitadas dende a Idade do Bronce, que nos deixou por estes lares os petroglifos de A Carga e do Outeiro dos Corvos. En época castrexa seguían habitadas, como así nolo demostran os castros de Monte Xián e o da Ermida, así como o xacemento de Pedra Redonda; estes dous poboados castrexos deberon seguir habitados trala conquista romana. Uns séculos despois, no transito entre a Idade Antiga e a Media, construíuse no monte Vilar unha asentamento fortificado, ou reefortificouse un castro preexistente, coñecida como Castelo de Monte Vilar, que sería descuberto e catalogado por Manuel Murguía no seculo XIX.


No Antigo Réxime esta parroquia conformou o Coto de Dodro e Lestrove, que era un couto redondo dependente do marqués de Bendaña, dono do pazo de Vigo e veciño da cidade de Santiago de Compostela. Previsiblemente antes de estar baixo a autoridade do marqués de Bendaña estivera baixo a xurisdicción (ou polo menos estaba relacionado con el) do Coto e Casa de Dodro e Oíns, da parroquia arzuana de santa María de Dodro, de onde sairían a adopción do topónimo Dodro e do patronazgo mariano por estes lares. A relación entre estes dous coutos esta demostrada polo Catastro de Ensenada, e persistiu incluso cando Dodro era un señorío do marqués de Bendaña.

Os límites do Couto de Dodro e Lestrove non son coñecidos ó cen por cen, pero serían moi parecidos ós que actualmente ten esta parroquia, comprendendo, segundo o Censo de Floridablanca de 1783, os lugares de Dodriño, Revixós, Lestrove, Susavila e Vigo; a súa poboación rondaba as 750 persoas. Segundo o Catastro de Ensenada (1752) no couto residían un fidalgo, Don Gregorio de Hermida y Luazes, dono do pazo da Ermida de Lestrove, e Don Joseph Ximenez, que tiña tratamento de Don pero non era fidalgo; e un gran grupo de forasteiros empadrodados na parroquia, pero non residían nela, entre estes detacaba o señor do Couto, o Marqués de Bendaña.

Durante os séculos XVI, XVII e XVIII asentaranse no territorio desta parroquia dúas familias fidalgas, deixando os seus pazos como vestixio desa época; os marqueses de Bendaña, señores do couto, construiran un pazo en Vigo, pero seguiran vivindo en Santiago, pola súa banda os Ermida asentaranse en Lestrove, construíndo o pazo de Ermida. No século XVI construirase o pazo de Lestrove, propiedade do cabildo compostelá, que será reedificaco no século XVIII pasando a ser residencia veraniega dos arcebispos composteláns; este pazo será desamortizado, pero despois duns anos nas mans dunha veciña de Lestrove volverá ás mans da mitra compostelá. Por último en 1718 comeza a reedificación da igrexa parroquial, que chegará ata os nosos días.

Coa chegada do liberalismo trala invasión napoleónica a principios do século XIX, e a aparición dos concellos constitucionais esta parroquia convértese no concello de Lestrove, dentro do partido xudicial de Padrón. Este concello será suprimido, e o 7 de xuño de 1836 únese coas parroquias de Laíño, san Xoán e san Xián, para conformar un concello, Dodro, ó que lle dará nome e onde se situará a capital municipal ata 1900, que se traslada a Tallós, onde se constrúe a actual casa consistorial en 1906, primeiro en Lestrove e despois en Vigo.

Dende este momento esta parroquia deixará de ser un couto redondo e pasará a ser só unha parroquia máis de Dodro, converténdose na máis poboada do concello, ó que lle dará tamén algún alcalde, como D. Benigno Baleirón Pérez (1932 -1936), que era de Revixós. Ademais aparecerán os núcleos de A Igrexa e de Cancela Abrea.

175 anos de Dodro

Antes de que existise o actual concello de Dodro, o seu territorio estaba dividido en dúas zonas, existentes aínda hoxe, Laíño, que ocupa 28,88 km² (o 80%), e Dodro, que ocupa 7,20 km² (o 20%), dos 36,08 km² que ocupa o actual concello de Dodro. Ámbas pertencían á antiga provincia de Santiago, que se extendía dende as proximidades da Coruña e Betanzos ata a ría de Vigo.
A zona de Laíño, que se atopaba dentro da xurisdicción de Rianxo, estaba composta polas parroquias de san Xián de Laíño e san Xoán de Laíño (esta última dende 1753 polas enchentas do rego de Manselle que impedían o paso ós fregueses á igrexa parroquial de san Xián). Dentro desta parroquia estaba tamén o Couto de Vejo (Bexo), que a pesar de pertencer a esta parroquia dependía xurisdiccionalmente de Ponte Valga (Valga), ó igual que a actual parroquia rianxeira de santa María de Isorna; a explicación desta dualidade parece ser que respondía a que Bexo, a Bacariza e Isorna debían gardar castelos que compoñían o Castellum Honestii, do que na actualidade só se conservan as Torres de Oeste de Catoira.
Pola súa parte Dodro, a actual parroquia de santa María de Dodro, constituía o couto redondo de Dodro e Lestrove, dependente do marqués de Bendaña, dono do pazo e Vigo, que residía en Santiago de Compostela. Posiblemente antes desta dependencia do marqués de Bendaña, e incluso durante ela, este o Couto de Dodro e Lestrove dependera, ou estaba relacionado, coa Casa de Dodro e Oynes da parroquia de santa María de Dodro (Arzúa), de onde se podería ter copiado o nome da parroquia e o toponimo actuais de Dodro.
Coa chegada do liberalismo, e o fin do Antigo Réxime, coas Cortes de Cádiz (1810 -1814) comezan a aparecer concellos “liberais”, proceso que se acelera coa aparición dos concellos constitucionais durante o Trienio Liberal (1820 -1823). Entre estes concellos non aparece o de Dodro, pero si que aparecen os concellos constitucionais de Laíño e Lestrove (Dodro), dentro do partido xudicial de Padrón, figurando como tales nos documentos, de 1821, da deputación única de Galicia de distribución do cupo de quintas e os repartos da contribución territorial e de consumos, e de reparto de presupostos de gastos.
Co asentamento definitivo do liberalismo trala morte de Fernado VII en 1833, en 1835 faise unha división municipal por Real Decreto, na que o actual concello de Dodro aparecía incluído dentro do proxectado concello de Padrón. Pero o 7 de xuño de 1836 o pleno da Deputación da Coruña decide dividir este proxecto de concello en dous, e agrupa as parroquias de san Xoán de Laíño, san Xián de Laíño e santa María de Dodro para formar o concello de Dodro, nacendo así o noso concello, que tería a súa capitalidade en Lestrove, de aí que leve o nome Dodro en lugar de Laíño, que tería sido o máis normal atendendo ó reparto da superficie do concello.
En 1842 a Deputación da Coruña, nun intento de reducir o número de concellos, acorda que o concello de Dodro pase a formar parte do de Padrón, pero esta decisión nunca entrará en vigor, obrigándoselle en 1843 ó concello de Padrón a entregarlle ó de Dodro todos os papeis que lle pertenceran, ademais da lista electoral de Dodro. Dous anos despois, en 1845, o concello de dodro négase, xunto ós de Rianxo e Teo entre outros, a pagar a reparación da ponte de Padrón.
En 1868 tentarase de novo, esta vez ilegalmente, suprimir o concello de Dodro, pero a falta de validez legal desta decisión provocou que nunca se levara a cabo. O último intento de suprimir Dodro produciuse en 1974, cando o visitador estatal aconsellou dita supresión, sen conlevar esta opinión ningunha actuación concreta.
No relacionado coa xestión do concello de Dodro a falta de documentos escritos fainos descoñecer o nome dos primeiros alcaldes de Dodro, non se coñecendo o nome de ningún ata 1856, cando se sabe, por unha publicación madrileña (Escenas Contemporáneas, que se pode consultar en internet), que nese ano cesa na alcaldía D. Domingo Manselle, sendo reemprazado por D. Agustín Mariño; nesta publicación tamén aparecen os “Alcaldes Segundos” (tenentes de alcalde) entrante e saínte, D. Manuel Did e D. Vicente Figueira. Por esta época pode que a capital de Dodro fose xa Vigo.
En 1876 tense constancia, por outro documento colgado en internet, do nome doutro alcalde, D. Benito Ramos, do que só se sabe que era alcalde no mencionado ano, pero seguramente entrara na alcaldía coa proclamación de Alfonso XII como rei a finais do ano anterior.
O primeiro alcalde mencionado nas actas do concello será D. Fernando Conce Lois, que toma posesión do cargo, na primeira acta conservada en Dodro, o 17 de xaneiro de 1885, trala defunción do seu antecesor, D. Manuel Brañeiro Buela; Conde Lois será un alacalde efímero, ó permanecer no cargo só ata o 1 de xullo do mesmo ano, sendo reemprazado por D. Feliciano Barreiro Reboiras. Ata 1900 non volven conservarse actas, aparecendo como alcalde D. José Viturro Sóñora, que será o que inaugure a actual Casa Consistorial no ano 1906, no que se traslada a capital de Vigo a Tallós, a súa ubicación actual.
O cambio de alcaldes irase producindo normalmente ata a actualidade, ó fío das diversas vicisitudes polas que pasou España. Entre todos estes nomes poderíase destacar a dous, D. Ramón Ferreirós Manselle, que terá dous mandatos (1914 -1920) e (1930 -1931), e D. Benigno Baleirón Pérez (1932 -1936) que era oriundo de Revixós.
Cabe destacar tamén a celebración, no pazo da Ermida, do Pacto de Lestrove o 26 de marzo de 1930. Nesta reunión as forzas políticas republicanas non nacionalistas de Galicia acordaron crear a FRG e facer un frente único a prol da chegada da república; entre os participantes atoparanse personalidades como Santiago Casares Quiroga, lider da ORGA, que será ministro e xefe de goberno durante a II República. Este foi o pacto político maís importante da Historia de Galicia.

Os 175 anos de Dodro

No día de hoxe o concello de Dodro cumpre 175 anos, xa que foi o 7 de xuño de 1836 cando a Deputación da Coruña decidiu a súa creación.
Nestes 175 anos Dodro foiu escenario de importantes acontecementos, como o Pacto de Lestrove, ou veu nacer a grandes persoeiros, como Eusebio Lorenzo Baleirón, Anxo Angueira, Fortunato Cruces, Moncho Reboiras, Luís Aguirre ou Ovidio Murguia.
                                                    FELICIDADES DODRO

A aldea de Castro

A aldea dodresa de Castro, pertencente á parroquia de san Xoán de Laíño, recibe o seu nome do castro de Imo-Castro situado no mesmo alto no que se sitúa esta aldea. O nome tamén lle pode vir de que ata o século XX foi unha aldea pechada, formando un conxunto cultural moi fermoso (aínda que na actualidade non se atopa non se atopa nas mellores condicións) que non abunda moito en Galicia, e que forma parte do catálogo de bens culturais do concello de Dodro.
Esta aldea pechada  contaba incluso cunha casa celta, unha casa sen porta; ademias de contar cun gran número de hórreos, a cada cal máis fermoso, e de reloxos de sol, incluido un de poste con reloxo por tres lados; ademais dun pombal.
PD: Perdoade que non inclua fotos

Novos petroglifos de Bouza Abadín

Deixovos algunhas fotos dos petroglifos de Bouza Abadín despois da súa limpeza, así como unhas cazoletas que se descubriron.

Patrimonio de Bexo

Déixovos aqui unha lista con todos os elementos patrimoniais de Bexo. Dalgúns xa fixen unha entrada, e doutros fareina en entradas futuras.
Patrimonio arqueolóxico:
- Mámoa nº1 da Paradegua
- Mámoa nº2 da Paradegua
- Mámoa nº3 da Paradegua
- Mámoa nº4 da Paradegua
- Xacemento do Riasós (situado políticamente en Imo, pero xeograficamente en Bexo)
- Petroglifo nº2 do Padronelo
- Castro de Bexo, tamén coñecido como Murallas
- Castro pequeno de Bexo, pertencente case todo el ó concello de Rianxo
- Xacemento da Veiga de Abaixo
Arquitectura relixiosa:
- Capela de San Mauro e as imaxes, en pedra, de San Pedro e a Virxe do Belén
Arquitectura popular:
- Cruceiro de Grandín ou das Escuras
- Cruceiro de Ignacio
- Cruz de Chan de Viña
- Fonte da Rechenla
- Fonte de Chan de Viña
- Hórreos da Eira da Malla
- Hórreo do Curral